Rodzina od pokoleń przechowywała starą książkę. Okazało się, że to unikatowy skarb
13 listopada 2025, 10:08W pewnej rodzinie z okolic Bergen od pokoleń znajdowała się stara książka. Rodzinna tradycja mówiła, że pochodziła ona z klasztoru na zachodzie kraju. Niedawno jej członkowie postanowili przekazać ją do Narodowej Biblioteki Norwegii. Gdy konserwator Chiara Palandri po raz pierwszy ją zobaczyła, od razu zdała sobie sprawę, że ma do czynienia z czymś unikatowym. Jej uwagę przyciągnęła niezwykła oprawa. Nigdy nie widziałam niczego podobnego, mówi Palandri. Teraz muzeum wzywa na pomoc międzynarodowych ekspertów, a dotychczasowe badania sugerują, że to jedna z trzech najstarszych, a może najstarsza, zachowana norweska książka.
Już 220 tysięcy lat temu wcześni H. sapiens korzystali z kamieniołomów
8 kwietnia 2026, 16:45Już 220 000 lat temu ludzie korzystali z kamieniołomów. Międzynarodowy zespół naukowy, na czele którego stali Manuel Will z Uniwersytetów w Tybindze i Johannesburgu, Flavia Venditti z Uniwersytetu w Tybindze oraz Svenja Riedesel z Uniwersytetu w Kolonii i Duńskiego Uniwersytetu Technicznego poinformował, że między 220 a 110 tysięcy lat temu ludzie celowo przybywali do Jojosi w RPA gdzie wydobywali hornfels. Badania dowodzą, że już w środkowej epoce kamienia nasi przodkowie podejmowali celowe działania w celu pozyskania materiału do wytwarzania narzędzi. Dotychczas sądzono, że kamień zdobywano przy okazji wędrówek czy polowań, podnosząc to, co nawinęło się pod rękę.
Kto z kim spoczywał w grobie w późnej epoce wikingów i wczesnym średniowieczu?
14 lipca 2026, 08:32Groby zbiorowe ze średniowiecznej Szwecji od dawna intrygowały archeologów. Kim byli ludzie złożeni razem w jednej jamie grobowej. Czy to matka z dzieckiem? Rodzeństwo? A może po prostu sąsiedzi, którzy zmarli w tym samym czasie? Przez dekady odpowiedzi szukano w przedmiotach, wyposażeniu grobów. Problem w tym, że groby wczesnochrześcijańskie – a to właśnie one interesują autorów pracy opublikowanej w Science Advances – takich przedmiotów w zasadzie nie zawierają. Nowa wiara nakazywała chować zmarłych bez wyposażenia, w prostym całunie, twarzą ku wschodowi. Jedynym świadkiem pozostawał sam szkielet.
Najstarsze ślady używania środków psychoaktywnych pochodzą z Sulawesi
10 września 2026, 13:02Ślady na zębach dwóch dawnych mieszkańców Sulawesi pozwoliły zajrzeć w odległą historię używek. Adam Brumm z australijskiego Griffith University i Marlon N. R. Ririmasse z indonezyjskiego Pusat Kolaborasi Riset Arkeologi Sulawesi oraz ich współpracownicy z Australii, Indonezji i USA informują na łamach Science Advances o zidentyfikowaniu najstarszych na świecie przykładów regularnego używania środków psychoaktywnych.
Skąd może się brać przemoc wobec dzieci
3 listopada 2006, 14:22U małp, które znęcają się nad swoimi młodymi, można zaobserwować charakterystyczne zmiany w mózgu, które powodują zwiększenie prawdopodobieństwa maltretowania własnych dzieci.
Hipnoza zmienia mózg
14 stycznia 2008, 12:09Na temat skuteczności oraz podstaw naukowych hipnoterapii powiedziano i napisano bardzo dużo. Dość powiedzieć, że wcale nie tak rzadko wykorzystuje się ją w leczeniu bólu, lęku czy fobii. Krytycy twierdzą, że hipnoza nie jest zmienionym stanem świadomości, ale posuniętą do granic możliwości uległością. Badacze z Instytutu Nauki Weizmanna w Rehovot zauważyli jednak, że sugestia hipnotyczna pozostawia w mózgu rzeczywisty ślad.
Owady chorują podobnie do nas
17 lipca 2008, 01:28Gorączka, ból odczuwany w niemal każdej części ciała, rozkojarzenie - któż z nas nie zna typowych objawów przeziębienia? Okazuje się, że nawet trzmiele mają problemy z koncentracją, gdy dopada je choroba. O odkryciu donoszą naukowcy z University of Leicester.
Zmiana czasu? Pomyśl o swoim sercu!
31 października 2008, 00:06Zmiana czasu z letniego na zimowy może być korzystna nie tylko dla gospodarki. Szwedzcy naukowcy uważają, że uzyskana w ten sposób dodatkowa godzina snu służy także naszym sercom.
Jak Feniks z popiołów
10 marca 2009, 23:58Badacze z Uniwersytetu Waszyngtońskiego donoszą o odkryciu genu, który funkcjonuje u ludzi oraz u naszych dawnych przodków, lecz na pewnym etapie rozwoju naczelnych stracił swą aktywność. Jeszcze nigdy nie zidentyfikowano u Homo sapiens podobnego, "zmartwychwstałego" genu.
Tatuaże Ötzi
16 lipca 2009, 10:51Najstarsze tatuaże wykonywano za pomocą sadzy. Maria Anna Pabst z Uniwersytetu Medycznego w Grazu podaje za przykład prehistorycznego Tyrolczyka – Ötzi. Wg niej, wzory na skórze sprzed kilku tysięcy lat mogły nie być ozdobą, lecz służyły do celów medycznych (Journal of Archaeological Science).
